|
|
"Người Yêu Dấu" - Nhạc Nhật
NGƯỜI MẸ BỊ RUỒNG BỎ TRÊN NÚI
Đây là câu chuyện dân gian về một người con trai ruồng bỏ người mẹ già của mình trên một đỉnh núi. Câu chuyện cũng dẫn chứng sự thông minh và sâu sắc của người Mẹ đối với những vấn đề khó khăn, nan giải mà tưởng như không có ai giải quyết được.
Ghi chú:
Ubasute (姥捨て, nghĩa là "bỏ rơi người phụ nữ lớn tuổi"; còn được gọi là "obasute" và đôi khi là "oyasute" 親捨て, nghĩa là "bỏ rơi cha mẹ") là một hủ tục mang tính huyền thoại tại Nhật Bản, theo đó một người thân già yếu hoặc cao tuổi sẽ bị đưa lên núi, hoặc một nơi hẻo lánh, hoang vu nào đó, rồi bị bỏ lại tại đó cho đến chết.
Người ta nói các câu chuyện dân gian về "ubasute" có nguồn gốc từ thần thoại Phật giáo tại Ấn Độ.
Theo cuốn "Bách khoa toàn thư minh họa về Nhật Bản" của nhà xuất bản Kodansha, "ubasute" là chủ đề của các truyền thuyết, nhưng... dường như chưa bao giờ thực sự trở thành một phong tục phổ biến."
Trong một câu chuyện ngụ ngôn Phật giáo, người con trai cõng mẹ lên núi. Trên đường đi, người mẹ dang rộng hai tay, nắm bắt lấy những cành cây và rải chúng ra phía sau, để con trai bà có thể tìm đường về nhà.
Một bài thơ đã ghi lại câu chuyện này:
Trong sâu thẳm núi non,
Vì ai mà người mẹ già bẻ từng cành cây một?
Không màng đến bản thân,
Bà làm vậy,
Vì con trai mình.
Ubasute-yama (姨捨山) là tên ngọn núi Kamuriki-yama (冠着山), cao 1,252 mét hay 4,108 feet ở tại Chikuma, Nagano, Nhật Bản.
Shinano no Kuni (信濃の国) hay gọi là "Vùng đất Shinano". Nói về vùng đất có tính cách lịch sử của Shinano, bây giờ là một phần của quận hạt (Prefecture) xứ Nhật Bản.
Tsukimi (月見) hay Otsukimi (お月見) với ý nghĩa là "ngắm trăng", là những lễ hội của Nhật Bản nhằm tôn vinh vầng trăng mùa thu, một biến thể của Tết Trung thu.
Lễ hội ngắm trăng tròn thường diễn ra vào ngày 15 tháng 8 âm lịch truyền thống của Nhật Bản, được gọi là Jūgoya (十五夜, đêm rằm).
Ngày xửa ngày xưa lâu lắm rồi, tại vùng châu Shinano, có một anh nông dân sống với người mẹ già sắp được 70 tuổi. Vào thời kỳ đó, vị lãnh chúa của vùng châu Shinamo có qui định là những cụ già trên 70 tuổi, bất luận là ai, là thành phần nào, sẽ bị đưa đi đầy đến một hòn đảo. Tại hòn đảo này vì không có cái gì để ăn nên từ từ các người gia này sẽ chết vì đói.
Anh nông dân này quá lo lắng, không biết làm sao để cứu thân mẫu mình. Anh ta bắt đầu suy nghĩ có lẽ phải đưa mẹ mình đi trốn đâu đó lên núí; còn hơn là phải giao mẹ mình cho cái triều đình bất nhân tâm.
- Vào đêm trăng tròn 15 tháng 8, anh nông dân gợi ý sẽ đưa mẹ mình lên ngọn núi gần nhà để ngắm trăng. Anh ta cõng mẹ mình trên lưng và bắt đầu đi lên núi, người mẹ trên lưng con cũng bắt đầu với tay bẻ những nhánh cây con từ những cành cây lớn bên trên đầu của mình khi đi ngang qua, và vứt xuống đất chỗ này một nhánh chỗ kia một nhánh.
Anh nông dân lấy làm lạ không biết mẹ mình làm vậy để làm gì nhưng vẫn tiếp tục đi.
"Trong sâu thẳm núi non,
Vì ai mà người mẹ già bẻ từng cành cây một?
Không màng đến bản thân,
Bà làm vậy,
Vì con trai mình."
- Khi hai người tới được đỉnh núi, quang cảnh chung quanh thật tĩnh lặng và ánh trăng soi sáng rực rỡ. Anh ta đặt mẹ mình ngồi xuống cỏ.
Anh nhìn vào đôi mắt mẹ và không ngăn được hai dòng nước mắt đang chảy ra.
“Mẹ đã hiểu những gì con đang làm.” Người mẹ nói khi nhìn thấy anh con trai khóc. “Mẹ ở lại đây cũng tốt, mày hãy mau về nhà, giữ gìn sức khỏe, ráng làm lụng. Đi đi, cẩn thận coi chừng bị lạc đó.”
- Anh nông dân từ giã mẹ và bắt đầu đi xuống núi, chẳng bao lâu anh bị lạc đường thiệt, không biết đi ngõ nào để về nhà.
May thay, anh để ý thấy những nhánh cây nhỏ mà mẹ mình đã quăng rải rác xuống đất, và chính nhờ những nhánh cây này mà anh có thể đi theo và tìm được lối về nhà bình an.
- Tới nhà nghĩ lại, anh thật là cảm động vì tình yêu và sự chăm lo của mẹ cho mình, anh chàng ứa nước mắt và đột nhiên khóc rống lên như đứa trẻ.
Anh khóc thảm thiết hồi lâu như muốn hụt hơi. Và rồi đột nhiên anh đứng thẳng dậy và đi trở lại lên núi, đi theo con đường có những nhánh cây của mẹ anh đã rải xuống.
- Vừa khi gặp mẹ, anh nông dân nói, :”Mẹ, con có nghĩ là để mẹ ở đây là an toàn cho mẹ nhất, nhưng không đơn giản như vậy. Từ giờ trở đi, dù có chuyện gì xảy ra, con cũng sẽ ở bên cạnh mẹ và chăm sóc cho mẹ. Con đã nghĩ ra cách dấu mẹ làm sao không cho bọn lính triều đình biết.”
- Sau khi cõng mẹ về đến nhà, anh nông dân đào một cái hố rộng dưới nền nhà và dấu mẹ mình dưới đó.
Hàng ngày ba bận, anh ta mang đồ ăn thức uống xuống chăm sóc cho mẹ. Vì thế bọn lính của triều đình không biết là có một cụ già đang sống trong căn nhà.
- Rồi một ngày nọ, có người đưa tin mang một lá thơ đến cho vị lãnh chúa vùng Shinano. Thơ này là của một vị lãnh chúa rất hùng mạnh của lân bang bên cạnh.
Trong thơ viết,” Phải làm cho ra một sợi dây thừng bằng tro, nếu không làm được, cả vùng châu Shinano sẽ bị tấn công và bị hủy diệt.”
Vùng Shinano quá nhỏ này không thể thắng được nếu bị tấn công. Vị lãnh chúa Shinano thông báo cho mọi người trong vùng sẽ trọng thưởng cho ai có thể làm ra sợi giây thừng bằng tro. Tuy nhiên không có ai có khả năng này và vị lãnh chúa thấy có nguy cơ vùng đất mình sẽ bị tấn công nay mai.
- Anh nông dân khi nghe thông báo như vậy, về nhà xuống hầm nơi mẹ trốn và hỏi mẹ cho ý kiến. Sau khi nghe con kể tình hình, người mẹ cười thầm.
“Nếu ta bôi lên trên sợi giây thừng các lớp muối, khi đốt, sợi dây thừng sẽ cháy thành tro, nhưng vẫn giữ được hình thể của nó, không rũa ra.” Bà mẹ nói cho anh con.
Anh nông dân thử làm và làm được sợi dây thừng bằng tro. Và vì vậy châu bang Shinano được yên bình và vị lãnh chúa thưởng cho anh nông dân món quà.
- Rồi sau đó không lâu, người đưa tin vùng lân bang lại tới nữa. Lần này ngoài lá thơ còn mang một trái banh bằng sứ. Thơ viết rằng.” Làm sao đút được sợi chỉ lụa xuyên qua trái banh này, nếu không thực hiện được, cả vùng châu Shinano này sẽ bị tấn công và bị tiêu diệt.”
Quả banh sứ có một đường lỗ nhỏ từ đầu này qua đầu kia, tuy nhiên đường lỗ này không thẳng băng mà uốn qua uốn lại khiến việc soi thông một sợi chỉ qua là điều không thể thực hiện được. Vị lãnh chúa cũng truyền lệnh cho mọi người xem ai có thể làm được việc này không, nhưng cũng không có ai có ý kiến ý cò gì.
- Anh nông dân hỏi ý kiến mẹ như lần trước, thì bà mẹ lại mỉm cười.
“Cứ trét mật ong vào miệng một lỗ trên quả banh, rồi lấy sợi chỉ buộc con kiến lại, đẩy con kiến này từ miệng lỗ bên kia, con kiến ngửi thấy mùi mật ong sẽ lò dò tìm cách đi qua được phía miệng lỗ có bôi mật ong. Sợi chỉ lụa sẽ đi theo con kiến tử miệng lỗ này tới miệng lỗ bên kia.”
- Với cách này, anh nông dân hoàn thành được sứ mạng là có thể xỏ được sợi chỉ qua đường lỗ của quả banh bằng sứ. Lần nữa châu bang Shinano không bị tấn công và anh nông dân được món thưởng rất lớn từ vị lãnh chúa.
- Rồi bẵng đi một thời gian, người đưa tin từ lân bang lại đến mang theo một lá thơ nữa. Lần này anh ta mang theo hai con ngựa cái. Và trong thơ viết rằng, “ Cặp ngựa này, một con là ngựa mẹ và một con là ngựa con. Hãy nhận dạng xem con nào là mẹ, con nào là con. Nếu không nhận dạng được, cả châu vùng Shinano này sẽ bị tấn công và tiêu diệt.”
Cả hai con ngựa thì nhìn y như nhau, cùng màu lông, cùng cỡ lớn, ngay cả khi nhảy lên, chúng cũng nhảy nhìn y hệt nhau. Không ai có thễ đoán được con nào là con nào.
- Anh nông dân lại hỏi mẹ cho ý kiến xem sao. Lần này bà mẹ cười.
“Vấn đề này không có gì là khó cả.” Bà mẹ nói.” Mẹ đã nghe về việc này từ ông nội của mẹ. Trường hợp này thì cho hai con ngựa đứng cách xa nhau ra, để ít đồ ăn cho ngựa ở khoảng giữa hai con. Con nào mà tới ăn trước thì đó là ngựa con, còn con sau đó mới ăn phần còn lại thì đó là ngựa mẹ.”
Anh nông dân trở lại gặp vị lãnh chúa và theo lời mẹ bày, có thể giải đáp được con ngựa nào là ngựa mẹ và con nào là ngựa con.
“Anh là người thông minh nhất vùng này! Vị lãnh chúa nói với anh. “Ta sẽ cho anh bất kỳ cái gì anh muốn.”
“Tôi không cần cái gì cả, thưa ngài. Thay vào đó, chỉ xin ngài cho thân mẫu tôi được sống. Bà mẹ già tôi chính là người đã nghĩ ra cách giải quyết cho ba vấn đề khó khăn vừa qua cho ngài, như ngài biết.”
“Vậy hả, nhờ bà cụ mà ta có thể cứu được cho cái châu này ba lần bị hăm doạ tấn công. Rồi, tôi hiểu rồi.”
- Và rồi..... kể từ ngày đó, vị lãnh chúa không còn đày ải những người già đi đảo nữa.
Hết
( Phỏng dịch theo "Ubasute-yama" "The Abandoned Mother" trong sách JAPANESE FOLKTALES for Language Learners của Eriko Sato và Ana Sato)