Thanksgiving Day
Ngày Lễ Tạ Ơn
Nguồn Gốc và Ư Nghiă !
Tạ ơn
là một hành vi biểu hiện ḷng biết ơn đối với những ân phước của Trời
Đất,
Thượng Đế, hay các vị thần linh. Từ ngàn xưa, người ta
tin tưởng các vị thần linh đă làm cho mưa thuận, gió ḥa, khiến mùa màng được
tốt, gia súc sinh sản nhiều, và nhờ đó cuộc sống được no đủ. Các ngày hội ăn
mừng như thế đă có cách đây cả 5000 năm ở Ai Cập. Tại Việt Nam, các làng mạc
thường có tổ chức ngày hội mừng sau mùa gặt cuối năm. Tuy nhiên ngày Tết Nguyên
Đán vẫn là ngày quan trong nhất có những cuộc tế lễ Trời
đất và gia tiên để tạ ơn.
Ơn Trời mưa, nắng phải th́
Nơi th́ bừa cạn, nồi th́ cày sâu
Công lao chẳng quản bao lâu
Ngày nay nước bạc, ngày sau cơm vàng.
Lạy Trời mưa xuống
Lấy nước tôi uống
Lấy ruộng tôi cày
Lấy đầy bát cơm.
Tại Hoa Kỳ, Tổng Thống George Washington lúc lên cầm quyền đă chọn ngày 26 tháng
11, năm 1789 là ngày Lễ Tạ Ơn chung cho toàn quốc. Sau đó th́ mỗi tiểu bang có
một ngày Lễ Tạ Ơn riêng. Ịến năm 1863, TT. Lincoln chọn ngày Thứ Năm chót của
tháng 11 là ngày Lễ Tạ Ơn chung cho toàn quốc cả Nam lẫn Bắc. Tới năm 1939, TT
Roosevelt ấn định lại ngày Lễ Tạ Ơn cũng vào ngày Thứ Năm tháng 11, nhưng sớm
hơn một tuần. Năm 1942, Quốc Hội quyết định ngày Lễ Tạ Ơn trở lại ngày cũ của TT
Lincoln.
Tuy nhiên ngày Lễ Tạ Ơn đầu tiên trên Mỹ Châu đă được tổ chức vào Tháng Mười Một
năm 1621 tại Plymouth, Massachusetts nhằm tỏ ḷng biết ơn nhóm thổ dân da đỏ và
đặc biệt là với một thổ dân có tên là Tisquanto gọi tắt là Squantọ Câu chuyện
truy nguyên từ những năm tháng đầy gian truân của nhóm 102 người Anh di cư gọi
là Pilgrims Fathers gồm cả 35 người nguyên thuộc Tin Lành cải cách ly khai
(Puritan separatists), trước đó đă định cư tại Leyden, Ḥa Lan (Netherlands) ĺa
quê hương Anh Quốc, khởi hành trong tháng Chín, 1620 từ Plymouth, England, vượt
3000 dặm I.a.i Tây Dương trên con tầu Mayflower hướng về Tân Thế Giới (Mỹ Châu
La Tinh) cho tự do tín ngưỡng của ho..
Mới đầu tầu Mayflower định đi tới Jamestown, Virginia, nơi định cư đầu tiên của
di dân (1607). Nhưng v́ băo tố liên tục, họ đành phải đổ bộ tại Cape Cod Bay và
quyết định lập nghiệp tại Plymouth, Massachusetts đồng thời tự tuyên bố là không
c̣n thuộc quyền kiểm soát của Anh Quốc. Ngày 21 tháng 11 năm 1620, trước khi lên
bờ, 41 Pilgrim Fathers đă kư vào Bản Kết Ước Mayflower thành lập một tổ chức
chính trị dân sự và dựng nên một khung cho những luật lệ công bằng và b́nh đẳng.
Bản kết ước trở nên nền tảng của chính quyền tại Plymouth và họ đă chọn William
Bradford (1590 Ợ 1657) làm Thống Ịốc đầu tiên của họ và đă tái cử tới 30 lần kể
từ 1621. Ịoàn người này đă phải chịu đựng một mùa đông trong đói lạnh và phân
nữa đă chết. Trong t́nh trạng khốn cùng đó, như một phép lạ, một thổ dân da đỏ
nói thông thạo tiếng Anh đă dẫn một số thổ dân khác cùng mang bí rợ và thịt gà
tây tới giúp đồng thời cũng chỉ cho di dân cách trồng trọt và bắt cá. Vị cứu
tinh đó tên là Tisquanto mà di dân gọi tắt là Squantọ
Năm 1605, Squanto cùng với 4 thổ dân khác được thuyền trưởng Anh Ợ George
Waymouth chở về Anh Quốc. Squanto và hai thổ dân được giao cho Sir Ferdinando để
học tiếng Anh. Năm 1614, Squanto được phái theo thuyền trưởng John Smith trở lại
Tân Thế Giới làm thông ngôn. Sau đó th́ Squanto bị bắt cóc và bán làm nô lê..
Rồi Squanto được các thủy thủ giúp vượt thoát trở về Anh, được làm hoa tiêu trở
lại Tân Thế Giới, và đă có cơ hội dẫn thổ dân tới cứu nhóm Pilgrims ở Plymouth.
Sự kiện Squanto tận t́nh cứu giúp người da trắng cũng làm cho thổ dân căm giận
đ̣i nhóm Pilgrims trao Squanto cho họ để trừng phạt. Nhưng di dân Anh đă hết sức
bảo vệ Squanto và chính Squanto cũng đứng về phía nhóm Pilgrims cho đến khi chết
v́ bịnh sốt rét trong một cuộc chuyến đi trao đổi với nhóm Pilgrims vào tháng 11
năm 1622. Khi chết, Squanto đă trăn trối với Braford rằng ông hăy cầu nguyện cho
hắn để hắn có thể được tới với Chúa ở Thiên Đàng
đoa.n đời ngắn ngủi của Squanto trong vài tháng ở Plymouth không phải chỉ
là một khúc nhạc đồng quê êm ả mà hơn nữa nó minh họa sự đối nghịch về giá trị
của hai nét văn hóa da trắng và da đỏ cùng tồn tại trong cùng con người đó.
Thống Ịốc Bradford đă viết: "Squanto là một đặc cụ của Chúa gởi xuống cho nhóm
Pilgrims ngoài sự mong đợi của ho..Sử gia Phinney Baxter đă nhận định: tâm trí
của Squanto đă được mở rộng vượt qua các đồng loại v́ được tiếp xúc với văn minh
Âu Châu và một sự hiểu biết của đại thế giớị.
Để ăn mừng Lễ Tạ Ơn, người ta dùng trái bí rợ và gà lôi
v́ đó chính là những thức ăn mà người da đỏ đă mang tới cho di dân. Trong dịp
này nhiều bà nội trợ khéo tay đă trổ tài nấu nướng chế biến nhiều món ăn thật
ngon miệng cho chồng con và thân hữụ Thực đơn của một bữa ăn thường gồm có: gà
lôi, khoai tây nghiền, nước sốt, thịt ướp nhồi, hương vị trái cranberry, bánh bí
rợ, và bánh ḿ. Một bữa ăn truyền thống cho tám hay mười người thường gồm: một
con gà tây quay 14 pounds; 3 pounds sốt rau; 5 pounds khoai tây ghiền; 3 pounds
khoai lang ướp ngọt; 3 pounds đậu xanh hay cà rốt; nửa lít nước cranberry; bánh
ḿ và bánh nướng bí rợ hay táọ
Tiệc ăn mừng Lễ Tạ Ơn sẽ hứng thú hơn nhiều nếu người ta h́nh dung ra t́nh cảnh
của nhóm người hành hương đi t́m tự do tín ngưỡng đă trải qua những ngày đông
thật giá lạnh lại không có thực phẩm tại một miền đất thật xa lạ và đầy hăi hùng
nhưng cũng đầy vẻ quyến rũ v́ vẻ hoang sơ của nó. Rồi một phép lạ xẩy ra, họ đă
tồn tại, và Hoa Kỳ vĩ đại hôm nay đă thực sự chào đời từ buổi ấy.
Hải Bằng.HDB
Mùa Thanksgiving
T rong tuần lễ tạ ơn
H ồn vang câu sám hối
A 'ng mây Tần ṿi vọi
N uớc non trời quê huơng
K inh nguyện xin NGUỜI thuơng
S ao cho vơi thống khổ
G aọ cơm ngày áo ấm
I n dấu cuời thênh thang
V ề đâu ba muơi năm
I như sầu vạn cổ
N gày xin thôi thống khổ
G ivings trời phuơng Nam ...
...
..ks.............
1. Con Người vốn là một sinh vật cô đơn trong vũ trụ này . Điều làm nó càng cô đơn hơn là ư thức về chính sự cô đơn ấy và những nỗ lực để vượt thoát sự cô đơn chỉ có tính cách tạm thời nếu không muốn nói là vô vọng . Chính nỗ lực mà lư luận được viện dẫn để giải thích nhằm đạt đến sự thông hiểu thế giới, càng ngày càng đẩy Con Người đối mặt với khoảng không hay hư vô không thể tránh khỏi . Sự cầu viện vào Thần Linh như một cố gắng trám lấp khoảng trống mà ư thức không thể vươn tới bằng cặp mắt soi mói, song chỉ có thể tạm nguôi ngoai bằng cách quy phục những tín lư một cách ngoan ngùy đă làm nền tảng cho tôn giáo phát triển . Nhưng tôn giáo chỉ là một bài ru em để Con Người tạm ngủ yên trên quăng đường t́m kiếm rốt ráo Chân Lư chừng nào tôn giáo c̣n thúc đẩy sự phân biệt các chủng loại mà không kêu gọi sự thừa nhận những bất đồng trong vạn hữu . Chừng nào Con Người c̣n phân vân về cái nóng hay lạnh của làn nước mà chưa thật sự nhảy ùm xuống ḍng sông, chừng đó cảm nhận về sự tắm rửa để gột tẩy những sai lầm của ư tưởng vẫn chưa thực sự bắt đầụ
2. Khoảng cách giữa truyền thuyết và thực tế không mấy xa . Có điều Con Người vẫn đầy mâu thuẫn khi sống trong thực tế nhưng luôn nói về truyền thuyết.
trích: The reason that we have so many myths associated with Thanksgiving is that it is an invented tradition. It doesn't originate in any one event. It is based on the New England puritan Thanksgiving, which is a religious Thanksgiving, and the traditional harvest celebrations of England and New England and maybe other ideas like commemorating the pilgrims. All of these have been gathered together and transformed into something different from the original parts.
- James W. Baker, Senior Historian at Plimoth Plantation
Truyền thuyết 1: Lễ Tạ Ơn đầu tiên đă diễn ra năm 1621, và những năm sau đó, những di dân tiếp tục lễ này .
Thực tế: Tiệc Tạ Ơn không được lập lại sau 1621, nên 1621 không phải là nguồn của Lễ Tạ Ơn . Trái lại những người thực dân (colonists) c̣n không gọi nó là Ngày Tạ Ơn nữa cơ . Với họ Tạ Ơn là một ngày lễ tôn giáo mà họ cùng nhau đến nhà thờ để tạ ơn Thương đế về một sự kiện cụ thể nào đó, như thắng một trận đánh chẳng hạn . Trong một ngày lễ tôn giáo như vậy, những sinh hoạt có tính cách giải trí mà những di dân và người bản xứ Wampanoag đă tham dự trongmùa thu hoạch 1621 như nhảy múa, ca hát, yến tiệc, chắc sẽ không được cho phép . Tiệc tùng là một h́nh thức ăn mừng tách biệt (với tôn giáo) nên không bao giờ được xem như một h́nh thức Tạ Ơn trong đầu óc của những di dân bấy giờ .
Truyền thuyết 2: Lễ Tạ Ơn đầu tiên diễn ra vào ngày thứ năm tuần thứ tư của tháng 11 .
Thực tế: Bữa tiệc đầu tiên năm 1621 đă xảy ra trong khoảng từ 21 tháng 9 đến 11tháng 11 . Không giống như ngằy nghỉ bây giờ, buổi tiệc kéo dài trong 3 ngày . Sự kiện này căn cứ theo một ngày hội thu hoạch của người Anh, theo truyền thống diễn ra vào khoảng 29 tháng 9 . Sau khi mùa thu hoạch đầu tiên hoàn thành bởi những người thực dân đến Plymouth, Thống đốc William Bradford tuyên bố dành một ngày để tạ ơn và cầu nguyện, với sự tham dự của những người bản xứ lân cận . Vào năm 1623, một ngày chay tịnh và cầu nguyện trong mùa hạn đă được đổi thành Lễ Tạ Ơn bởi v́ mưa đă rơi xuống trong lúc mọi người đang cầu khấn . Dần dần tại New England, tục này trở nên thường xuyên và được xem là lễ tạ ơn hàng năm sau mùa gặt hái .
Trong thời gian Cách Mạng Hoa Kỳ (hậu bán thế kỷ 18) một ngày lễ toàn quốc để Tạ Ơn được Quốc Hội đề nghị . Năm 1817, New York công nhận Ngày Tạ Ơn là một phong tục hằng năm của tiểu bang, và đến giữa thế kỷ 19, nhiều tiểu bang khác cũng làm việc tương tự . Năm 1863, Tỗng thống Abraham Lincoln chỉ định ngày thứ năm cuối cùng của tháng 11 là Lễ Tạ Ơn, có thể ông liên tưởng đến ngày 21 tháng 11 năm 1621 là ngày chiếc tàu Mayflower hạ neo tại Cape Cod. Từ đó trở đi mỗi vị Tổng thống lại tuyên bố ngày Tạ Ơn khác nhaụ Đến thời Franklin D. Roosevelt, ông đặt ngày thứ năm của tuần thứ tư năm 1939 là ngày Lễ Tạ Ơn và được Quốc Hội phê chuẩn năm 1941.
Truyền thuyết 3: Di dân chỉ mặc quần áo trắng và đen . Quần áo, nón giầy đều có khoá gàị
Thực tế: Khoá gài chỉ trở thành thời trang vào cuối thế kỷ 17 . Quần áo trắng và đen thường được ma95c vào ngày chủ nhật hay những dịp lễ chính thức . Phụ nữ thường mặc quần áo màu đỏ, xanh xá cây pha màu đất, nâu, lam, tím và xám tronglúc nam giới mặc quần áo màu trắng, kem, nâu và xanh lá cây pha màu đất .
Truyền thuyết 4: Di dân mang theo bàn ghế trên tàu Mayflower .
Thực tế: Di dân chỉ mang theo các rương và hộp . Sau đó họ đóng bàn ghế giường tủ khi đă định cư ở Plymouth .
Truyền thuyết 5: Tàu Mayflower nhắm đến Virginia, nhưng v́ sơ sót trong lúc hải hànhmà phải ghé vào Cape Cod ở Massachusetts.
Thực tế: Đúng ra di dân dự dịnh sẽ lập cư tại Virginia, nhưng không phải tiểu bang Virginia ngày naỵ Họ là thành viên của Virginia company, có quyền hạn trên nhiều phần đất thuộc bờ phía đông của Hoa kỳ. Di dân đă định đến vùng sông Hudson thuộc New York, có thể xem là phía Bắc của Virginia, nhưng thay vào đó họ đă cặp bến tại Cape Cod. Những nguy hiểm của biển lúc bấy giờ đă không cho phép họ đi thêm về hướng Nam .
3. Như vậy, phải chăng con người luôn sống trong mâu thuẫn và cô đơn v́ chính mâu thuẫn của ḿnh? Phải chăng như quả đất chỉ nhận được một nửa phần ánh sáng của mặt trời, con người chỉ muốn chiếu rọi sự chú ư của ḿnh vào một mặt của vấn đề và thúc đẩy sự thật theo chiều hướng ḿnh mong muốn? Phải chăng khoảng cách vật lư giữa trái đất và mặt trời cũng là khoảng cách về tâm lư giữa sự thực toàn phần (chân lư) và sự thật biểu kiến (một phần)? Khổng Tử ngày xưa đă phát biểu: quân tử thận hồ độc nghĩa là con người cần phải cẩn thận khi ở một ḿnh . Điều đúng ở đây không phải v́ Khổng Tử là bậc thầy của nhiều thế hệ mà phát biểu của ông là đúng (ngụy biện danh xưng) mà chính v́ trong những lúc riêng tư nhất, mỗi chúng ta có khả năng sáng tạo ra những ước muốn đầy quyền năng (power of intention) mà sau đó chính chúng ta sẽ không đủ khả năng để kiểm soát việc thành h́nh của những ước muốn ấy . Luôn luôn có một nửa bị che khuất không nằm trong thị trường của chúng ta mà rơi vào điểm mù của vơng mạc, cái mà người ta gọi là chủ quan, nơi mà cái Tôi được tôn vinh và qụy lụy, nơi mà những cái Không là Tôi phải bị khuất phục và chà đạp nếu như ta không cẩn thận ngắm nh́n . Phải chăng chính v́ nhu cầu tiên quyết để giải đáp khát vọng cô đơn mà con người cần có đôi, có bạn, để giải thoát sự bùng vỡ thể chất và tư tưởng ? V́ dù sao khi một tư tưởng thành h́nh, nó cũng cần trải qua diễn tŕnh thực tế hóa bằng kiểm chứng khách quan, mà con người chưa thể tự phóng ḿnh ra ngoài xa để ngoái nh́n lại, nên cần có một đơi mắt khác để duyệt xét những sai sót trong quá tŕnh suy niệm của chính ḿnh .
Nhưng đây làkhởi đầu của vô số phức tạp và phiền chướng . V́ sao vậỷ V́ chính ḿnh đă không thể thống nhất giữa suy niệm chính ḿnh (nguyên lư đồng nhất A=A) th́ làm sao có thể chứng minh A=B nếu đă không có được B=A v́ ngay cả B cũng chưa hẳn là B (B=/=B.) Từ đây sự mô phỏng A diễn ra bằng cách thêm bớt một vài thuộc tính của A để ta có một A gần đúng nhất .
Nói dài một chút để quay lại những việc xảy ra trong chúng ta hiểu như là một tập thể tị nạn trong cộng đồng Việt Nam tại Mỹ . Chúng ta thấy rằng chúng ta là một cái nhân nhỏ nằm trong những ṿng tṛn lớn hơn: ṿng ngoài cùng là nước Hoa Kỳ, ṿng kế tiếp là ṿng di dân, ṿng thứ ba bên trong là cộng đồng Việt Nam, ṿng thứ tư bên trong là cộng đồng Việt Nam tị nạn cộng sản, ṿng thứ năm trong nữa là tập thể QGNT, rồi mới đến mỗi cá nhân nếu chưa kể đến các thuộc tính khác, gà trẻ, đi trước 75 hay sau 75, đi bằng tàu hay bằng thuyền hay máy bay, đi đoàn tụ hay vượt biên..., màmỗi thuộc tính sẽ là một ṿng tṛn, một vách ngăn, một trở ngại cho sự thông đạt tư tưởng và t́nh cảm . Nếu ngồi chẻ chia sợi tóc th́ năm này sang năm khác cũng không chẻ hết, nhưng nói chuyện thông cảm th́ từ thông cảm một phần đến nhiều phần và toàn phần c̣n rất xa . Mùa Tạ Ơn ở nước Mỹ, người ta thường di chuyển từ hàng chục tới hằng trăm ngàn dặm để t́m đến một sự đoàn tụ trong gia đ́nh, trong bằng hữu nhằm mục đích kết mối cảm thông, xóa bớt những ṿng tṛn cách ngăn chạy quanh cái nhân là ta với thế giới xung quanh . Nếu như chính chúng ta không làm cuộc hành tŕnh t́m đến với nhau th́ những ṿng cách ngăn trong tâm tưởng càng măi dày thêm và những bản sao của chính ta sẽ càng ngày càng lan tràn đến độ ta sẽ không biết ta là bản sao hay bản sao là ta nữả
Mong sao trong những giờ phút im lắng của mùa lễ, chúng ta sẽ t́m lại được ư nghĩa của sự tái hợp giữa ta và chính suy niệm của ta, nh́n lại khuôn mặt ta trong mắt những người anh em, nh́n lại nỗi cô đơn mà mỗi chúng ta đă nếm trải , nỗi xót đau mà mỗi chúng ta đă chịu đựng . Xin những chén cay đắng được cất đi và những lời ngọt ngào chân thật được cất lên cho cái lạnh của mùa đông phương xa vơi bớt, và chúng ta vẫn c̣n được những niềm an ủi cận kề .
phannhattan