ĂN TẾT

Tê’t ở trời Ta, Tê’t trời Tây!!!

Rượu, trà, ba’nh, mư’t, vẫn xưa nay

Gia đình, thân thi’ch cùng bè bạn

Hội họp, vui đùa, tràn cung mây

Tê’t ở đâủ Rằng: Tê’t ở đây

Dâũ cho mùng Một vẫn đi cày

Ddược, bị, mỗi người theo mỗi kiểu

Người mong co’ job, kẻ đi đày!!!

Tê’t ở trời Ta, Tê’t trời Tây

Tê’t chẳng ở đâu, Tê’t ở đây

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Thời tiê’t vùng nam Cali mâ’y tuần nay trở lạnh đột ngột. Ảnh hưởng bởi những cơn bão rơ’t từ phi’a Bă‘c tràn xuô’ng, nhiệt độ co’ những ngày xuô’ng dươ’i độ đông đa’; đo’ là vùng chung quanh Little Saigon, còn ca’c khu vực cao hơn như Big Bear – trên nu’i, ca’ch khoảng 2 giờ la’i xe – hay ca’c thung lũng và vùng đồi nu’i chung quanh thì nhiệt độ co’ nhiều ngày xuô’ng độ âm. Than thở như vậy nhưng khi xem tin tư’c trên truyền hình hoặc tiê’p xu’c vơ’i bạn bè và người quen ở những nơi đang bị bão tuyê’t hoành hoành như Colorado, Texas . . . . . . . . mơ’i thâ’y rằng sự chịu đựng của cư dân vùng Nam Cali chẳng thâ’m thi’a vào đâụ Đo’ là mơ’i chỉ so sa’nh vơ’i ca’c tiểu bang miền Nam, còn ca’c tiểu bang miền Bă‘c nươ’c Mỹ và Canada thì khỏi phải bàn. Đu’ng là chỉ co’ những người sinh sô’ng ở miền Nam Cali mơ’i được hưởng ca’i ân sủng đặc biệt nàỵ Riêng đô’i vơ’i những người Việt cư ngụ quanh đây thì chỉ còn gần 1 tha’ng nữa đã là ngày Tê’t Nguyên Đa’n, sang một năm mơ’i ti’nh theo lịch tạ Khu vực chung quanh Little Saigon đã bă‘t đầu co’ không khi’ Tê’t, mọi sinh hoạt bỗng nhộn nhịp hẳn lên: Ba’o Xuân, chợ Hoa, nhạc hội mừng Xuân, những hàng ba’nh mư’t . . . . . . và sau cùng sẽ là 3 ngày Hội chợ Tê’t được tổ chư’c hàng năm.

Đa sô’ người Việt khă‘p nơi đều cô’ gă‘ng tìm mọi ca’ch để giữ được truyền thô’ng “ăn Tê’t” như những năm trươ’c kia còn ở VN. Gia đình tôi – 2 vợ chồng và 2 đư’a con – cùng một sô’ người thân cũng không là trường hợp ngoại lệ.  Hai mươi năm nay, gia đình tôi vẫn còn giữ được tho’i quen: những tuần lễ trươ’c Tê’t, lo chuẩn bị dọn dẹp nhà cửa tương đô’i gọn ghẽ, chuẩn bị mua thư’c ăn cho ba ngày Tê’t. Chiều ngày Ba mươi Tê’t să‘p sẵn những mâm cơm: trên bàn thờ Phật, cu’ng Ông Bà Cha Mẹ, mâm hoa quả nhỏ cu’ng Trời Ddâ’t. Nê’u năm nào trời không lạnh lă‘m , vợ chồng tôi và ca’c con sẽ bă‘t đầu rời khỏi nhà vào lu’c 8 giờ tô’i, đi một vòng ghe’ vài ngôi chùa quen thuộc gần nhà. Giờ này vẫn còn sơ’m, phần lơ’n ca’c chùa còn vă‘ng vẻ i’t người thăm viê’ng nên đỡ phải chen lâ’n, qua một vài thủ tục như thông lệ: lạy Phật, cu’ng sao giải hạn cho những người thân. Chu’ng tôi thường về đê’n nhà lu’c 11giờ đêm để chuẩn bị cu’ng Giao Thừạ Những năm gần đây, ca’c hệ thô’ng truyền hình tiê’ng Việt tại điạ phương thường co’ những chương trình đặc biệt mừng Xuân ke’o dài liên tục từ 11 giờ đêm Ba mươi đê’n 2 giờ sa’ng ngày mùng Một Tê’t gồm ca’c pho’ng sự đo’n Xuân, lễ Chùa, văn nghệ và chă‘c chă‘n không thể thiê’u những thân chủ quảng ca’o, ca’c giơ’i chư’c Viê.t-Mỹ tại điạ phương, ca’c Hội đoàn, đoàn thể . . . . . . . .chu’c Tê’t đồng hương nên cũng gây được thêm hư’ng khởi trong thời gian chờ đợị Và khoảng i’t phu’t trươ’c 12 giờ đêm, tôi phải khăn go’i, quần a’o đầy đủ cho â’m và ra khỏi nhà (một mình), lang thang đi bộ một vòng chờ đu’ng lu’c Giao Thừa sẽ làm thủ tục cu’ng ba’i; cuô’i cùng là tự mình xông đâ’t nhà mình, nhận lời chu’c Tê’t của ca’c con và “lì xì” lâ’y hên trươ’c khi chu’ng lục tục ke’o nhau đi ngủ để còn chuẩn bị đi học vào ngày mai (nê’u là ngày trong tuần) hoặc tham dự ca’c thu’ vui ngày xuân cùng vơ’i bạn bè (nê’u là ngày cuô’i tuần).

Ca’ nhân tôi luôn nghỉ làm ngày mùng Một Tê’t, nhờ vậy nên cũng cô’ gă‘ng thư’c khuya để xem truyền hình, mặc dù theo tho’i quen cũng chỉ ke’o dài thêm được khoảng 1 giờ đồng hồ là đôi mă‘t cũng tự động dzi’p lại không co’ ca’ch nào cưỡng được. Hai đư’a con từ lâu vẫn sinh hoạt trong Gia đình Phật tử nên mỗi năm đê’n ngày Tê’t thường co’ những sinh hoạt hoà chung vơ’i cộng đồng Việt như: trình diễn văn nghệ trong Hội chợ Tê’t hay ca’c buổi văn nghệ mừng Xuân tại ca’c chùa; co’ những năm lại còn mươ’n gian hàng ba’n đồ ăn để gây quỹ sinh hoạt nữạ Ca’c phụ huynh cũng phải go’p một tay vơ’i ca’c em, ca’nh đàn ông lo chuyên chở hàng hoa’ và đưa đo’n ca’c em nhỏ, ca’c bà thì tu’c trực tại cửa hàng phụ buôn ba’n và dọn dẹp. Vâ’t vả mâ’y ngày rồi thì cũng xong, ai nâ’y đều vui vẻ về nhũ+ng thành quả đạt được. Ca’c em co’ thêm nhân lực ti’n cẩn và “free”. Phụ huynh thì:” thâ’y chu’ng no’ vui là mình vui rồi”; vả lại dễ gì mà kiê’m được những giây phu’t gần gũi vơ’i chu’ng. Càng lơ’n chu’ng no’ càng xa mình, chẳng mâ’y khi co’ dịp cùng làm và vui đùa vơ’i chu’ng như vậy . . . . . . . . . .

Cả hai đằng cùng co’ lợị Nhơ’ lại những ngày Tê’t trươ’c đây ở quê nhà, không hiểu co’ ca’c sinh hoạt gia đình tương tự như thê’ không? Riêng tôi vô’n mồ côi Mẹ từ thuở nhỏ, Bô’ thì nghiêm khă‘c và đã lơ’n tuổi, ca’c anh chị tuỳ theo từng lư’a tuổi đều co’ những thu’ vui riêng. Ngoài những giờ phu’t trọng đại bă‘t buộc mọi người trong gia đình phải co’ mặt như: giờ Giao Thừa, sa’ng sơ’m Mùng Một Tê’t . . . . . . . . ., hình như râ’t i’t dịp họp mặt đầy đủ. Năm 1973, tôi được Bô’ tôi cho làm con nuôi một Bà Cô ho.. Bà vào Nam trươ’c 1954, co’ một anh con trai đã hy sinh vì Tổ Quô’c. Nhà Bà ở vùngTôn Ddản (Kha’nh Hội), mỗi buổi chiều trên đường đi học về, tôi ghe’ đo’n Bà ở bê’n xe An Ddông – nơi Bà co’ một cửa hàng ba’n gà -. Cửa hàng của Bà phần lơ’n ba’n sỉ, sô’ lượng ba’n lẻ râ’t i’t không đa’ng kể. Những ngày cuô’i năm Âm lịch râ’t bận rộn, ngày Ba mươi Tê’t năm Gia’p Dần, gà sô’ng từ ca’c tỉnh đem lên châ’t đầy tại cửa hàng. Ca’c nơi ba’n lẻ quen thuộc tâ’p nập đê’n lâ’y hàng và trả tiền, Bà Cô tôi lời một đồng mỗi con gà. Hàng năm Cô tôi đo’ng cửa nghỉ từ trưa ngày 29 Tê’t, năm đo’ hình như đường sa’ kẹt chi đo’ nên hàng từ ca’c tỉnh lên trễ, hơn 2giờ chiều sô’ hàng còn kẹt lại kha’ nhiều và dân ba’n lẻ vẫn còn đa’nh xe đê’n lâ’y hàng về ba’n. Bà Cô tôi dù không học hành gì nhiều nhưng chă‘c vì nghề dạy nghề nên ti’nh nhẩm râ’t nhanh và kha’ chi’nh xa’c. Hơn 5 giờ chiều, mọi việc tạm xong, tiền mặt được đê’m và go’i lại từng bo’ phân loại $1.00, $10.00 . . . . . .

Tâ’t cả sô’ tiền trên mâ’y chục ngàn được thồn vào phi’a trong a’o Chemise và chạy quanh người của tôi. Dă‘t chiê’c xe Honda đi bộ cùng vơ’i Bà từ trong khu vực cửa hàng ra tơ’i đường lơ’n, tôi cư’ thâ’p thỏm sợ hãi mặc dù đã được trâ’n an:” Tao buôn ba’n ở đây mâ’y chục năm rồi, đa’m nào mà không biê’t mặt, đi vơ’i tao mày không cần phải sợ gì hê’t”. Tiê’ng thê’ nhưng làm sao biê’t được chữ ngờ, ai cũng biê’t bà cha’u tôi đang giữ một sô’ tiền mặt trong người; nhâ’t là vùng bê’n xe không phải khu vực an ninh gì lă‘m, chỉ cần ai đo’ liều mạng chạy xô vào tôi giựt tung chiê’c a’o thì tâ’t cả sẽ văng tung toe’ ra cả. Đã thê’, khi sang đê’n vùng Tôn Đản, đường vào nhà Bà qua những ngõ hẻm râ’t hẹp, hai chiê’c xe gă‘n ma’y đi ngược chiều không lọt. Về đê’n nhà an toàn, tôi thật là hu’ hồn, co’ lẽ thần hồn na’t thần ti’nh (vì nha’t) hay thần may mă‘n vẫn còn chiê’u cô’???. Sau năm 1975, đã co’ gia đình và làm công nhân, ngày Tê’t được mua i’t “thực phẩm bôì dưỡng” nên tổ chư’c che’n chu’ che’n anh vơ’i vài người bạn làm cùng hãng. Ca’c bạn này trẻ hơn, độc thân và gia đình thì ở xa nên mâ’y ngày Tê’t gom chung lại ở nhà tôi cho vuị Chiều Ba mươi nhậu nhẹt thả giàn cho đê’n sa’ng, hôm sau đầu còn va’ng vâ’t, thèm một ly đa’ chanh giải nghể nhưng ca’c hàng qua’n phần lơ’n đo’ng cửa nghỉ Tê’t, một sô’ i’t lại mở cửa qua’ trễ nên mâ’y đư’a đạp xe đạp chở nhau chạy lòng vòng mệt muô’n điên luôn mơ’i tìm được chỗ.

Kỷ niệm về Tê’t ở quê nhà trong ky’ ư’c của tôi không chỉ co’ thê’ nhưng vì thời gian đã kha’ lâu nên không còn nhơ’ được nhiềụ Co’ lẽ khi còn nhỏ, anh em chu’ng tôi cũng co’ những niềm vui trong ngày Tê’t như hầu hê’t mọi đư’a trẻ kha’c: được mặc quần a’o mơ’i, co’ những đồng tiền mừng tuổi còn thơm mùi giâ’y, được vui chơi nhiều hơn và nhâ’t là i’t bị la mă‘ng hơn so vơ’i ngày thường nê’u lỡ co’ lầm lỗi gì. . . . . . . . . . .

Tuổi đời mỗi ngày một già đi, lại sô’ng nơi đâ’t kha’ch nên hoàn cảnh lă‘m khi không cho phe’p chu’ng ta được hưởng thu’ “ăn Tê’t”. Thêm nữa con cha’u chu’ng ta nhiều khi được sinh ra và trưởng thành nơi xư’ người nên thường không co’ được y’ niệm hoặc hiểu biê’t gì về những tập tục ngày Tê’t. Vì thê’ ở những nơi i’t co’ người Việt sinh sô’ng, một hai thê’ hệ nữa chă‘c sẽ kho’ còn gìn giữ được những tục lệ đặc biệt như vậỵ Tra’ch nhiệm đo’ chă‘c hẳn chẳng phải của riêng ai mà chi’nh của mỗi người trong chu’ng ta, thành phần thê’ hệ một rưỡi (trên dươ’i 50 tuổi). Lă‘ng nghe tâm sự một người thân đang cùng gia đình sô’ng tại một thành phô’ nhỏ ở đâ’t nươ’c Na-Uy lạnh gia’:

. . . . . . . . . . . . .

Tê’t năm nay cha’u ở nhà, làm tơ’i 8 tha’ng 2 rồi về nghỉ 1 tha’ng tơ’i 8 tha’ng 3 mơ’i đi làm lạị Tê’t năm nay tru’ng vào cuô’i tuần (thư’ bảy), nên chă‘c cũng tụ tập lại nhậu nhẹt cho vui, Na Uy i’t người VN, nên nê’u tê’t không rơi vào weekend thi coi như không co’ tê’t, không như ở Cali, nhiều người VN, nên tơ’i tê’t, vẫn còn co’ nhiều không khi’ tê’t. . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngay trên đâ’t Mỹ, tại ca’c tiểu bang i’t người Việt cư ngụ và nhâ’t là thời tiê’t vào muà Đông râ’t khă‘c nghiệt. Chă‘c hẳn những người Việt Nam tại đo’, dù co’ muô’n, cũng râ’t kho’ co’ dịp tìm lại không khi’ của những ngày Tê’t như khi còn ở quê nhà. Thê’ còn những người may mă‘n hơn đang định cư ở những nơi co’ đông người đồng hương sinh sô’ng và thời tiê’t tương đô’i không qua’ lạnh, chu’ng ta nên tận dụng những ưu điểm này mà cùng nhau khuyê’n khi’ch con cha’u và cả chi’nh bản thân mình tạo điều kiện để ti’ch cực tham gia vào ca’c sinh hoạt co’ ti’nh ca’ch truyền thô’ng như vậỵ Đo’ cũng là một trong nhiều ca’ch duy trì, pha’t huy và quảng ba’ những tinh hoa của văn hoa’ dân tộc vậỵ

Phạm Hữu Thừa